• Nederlands
  • Engels
Menu
Eikenprocessierups: gemeente aansprakelijk

Eikenprocessierups: gemeente aansprakelijk

5 augustus 2019

Wie het nieuws over de eikenprocessierups een beetje volgt, zou kunnen denken dat het om een recent fenomeen gaat. Toch is dat niet zo. Al in 1877 was er rond Nijmegen een rupsenplaag waardoor een hele weg moest worden afgesloten. Daarna horen we er jaren niets meer over, en de rups wordt in 1971 zelfs officieel uitgestorven verklaard. Vanaf 1987 is de rups weer terug van weggeweest en anno nu is de rups niet meer weg te denken.

Schade door eikenprocessierups

Blijkens een recent gepubliceerde uitspraak uit 2008 was de rups al sinds begin jaren ’90 een plaag in Brabant en Limburg. De gevolgen van de plaag zijn bekend: veel mensen ondervinden lichamelijke klachten. In de zaak waarin de rechtbank Roermond in 2008 uitspraak deed, blijkt dat de rups ook voor economische schade zorgt. Een boer had gehooid en wilde het hooi verkopen. Het bleek dat in het hooi, haren van de eikenprocessierups waren terechtgekomen. Die haren kwamen van rupsen uit bomen in de nabijheid van het grasland. De bomen waren eigendom van de gemeente Echt-Susteren. De boer stelde de gemeente aansprakelijk voor de schade.

Zorgplicht terreinbeheerder

De rechtbank wees de vordering af. Bijzonder is dat de rechtbank een zorgplicht voor de gemeente aannam. De rechtbank schrijft zonder veel omhaal dat ‘de gemeente als eigenaar en beheerder van de eikenbomen een zorgplicht heeft om de overlast die de eikenprocessierups met zich brengt te voorkomen dan wel te beperken, nu bekend is dat deze rups een gevaar kan opleveren voor de volksgezondheid.’ De rechtbank schrijft het wat ongenuanceerd, maar het gaat erom dat de terreinbeheerder die weet dat zijn terrein aanleiding kan zijn voor gevaar of overlast, onrechtmatig handelt als hij niet de binnen zijn bereik liggende maatregelen neemt om dat gevaar of die overlast te beheersen. Dat is op zichzelf te volgen. De rechtbank verbindt de zorgplicht vervolgens met de volksgezondheid. Aansluitend overweegt de rechtbank dat de gemeente de rupsenplaag naar beste weten heeft bestreden en wijst de vordering van de boer af.

Opmerkelijk is dat de rechtbank niets zegt over de reden waarom er een zorgplicht is (de volksgezondheid). In deze zaak ging het om schade doordat een partij hooi onverkoopbaar was geworden. De gemeente Echt-Susteren had kunnen zeggen dat de zorgplicht niet in de eerste plaats bedoeld is om economische schade te vermijden, zodat de vordering alleen al om die reden moet worden afgewezen, zelfs als de zorgplicht niet correct zou zijn nageleefd.

Leidraad beheersing eikenprocessierups

Bij de invulling van de zorgplicht van de terreinbeheerders is ten slotte nog van belang dat in 2013 de Leidraad beheersing eikenprocessierups is verschenen, uitgegeven door de Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit. Daarin wordt beschreven hoe terreinbeheerders de eikenprocessierups het best kunnen beschrijden en risico’s kunnen beperken. Als een terreinbeheerder deze leidraad niet volgt, of verkeerd toepast, is voorstelbaar dat de terreinbeheerder op die grond aansprakelijk is voor schade. De rechter heeft zich nog niet gebogen over de vraag of die aansprakelijkheid ook economische schade betreft.

Deze bijdrage is geschreven door mr. Rudolf van Binsbergen, lid van de praktijkgroep Overheid.



Wilt u op de hoogte blijven?

  • Nederlands
  • Engels