• nl
  • en
Menu
Verzuim: ingebrekestelling en/of fatale termijn(en)

Verzuim: ingebrekestelling en/of fatale termijn(en)

29 april 2019

Van het bouwrecht tot het arbeidsrecht, van het aansprakelijkheidsrecht tot het vermogensrecht, een van de belangrijkste leerstukken uit het burgerlijke recht, is dat van verzuim. In veel dossiers komt de vraag aan de orde of een partij in verzuim is. Pas dan heeft de schuldeiser namelijk recht op ontbinding en/of schadevergoeding. In deze bijdrage wordt ingegaan op twee belangrijke figuren die gaan over verzuim: de fatale termijn en de ingebrekestelling. Maar eerst wordt uitgelegd wat verzuim is en waarom verzuim van zo groot belang is.

Verzuim

Op het moment dat iemand een opeisbare verplichting niet nakomt, schiet de schuldenaar tekort. Dat betekent dat nakoming gevorderd kan worden. Soms wil de schuldeiser echter niet alleen nakoming, maar ook schadevergoeding. Of hij wil helemaal geen nakoming meer, maar ontbinding van de overeenkomst. De schuldeiser kan meestal niet ‘zomaar’ schadevergoeding eisen of de overeenkomst ontbinden. De wet stelt als voorwaarde dat de schuldenaar in ‘verzuim’ is.

In deze bijdrage worden twee belangrijke manieren besproken waarop iemand in verzuim kan raken.

Fatale termijn

Ten eerste kent de wet de figuur van de ‘fatale termijn’. Verzuim treedt volgens de wet (artikel 6:83 onder a van het Burgerlijk Wetboek) in als een overeengekomen termijn verstrijkt waarbinnen de schuldenaar had moeten nakomen, maar nakoming uitblijft. Denk bijvoorbeeld aan overeengekomen levertijden als ‘levering op uiterlijk 12 juli 2019’. Of wanneer in een overeenkomst is afgesproken dat ‘binnen 30 dagen’ na factuurdatum betaald moet worden.

Dit is een belangrijke rechtsregel. Als sprake is van een afgesproken termijn voor nakoming en deze wordt overschreden zonder dat de schuldenaar presteert, dan is de schuldenaar direct in verzuim. In die gevallen kan direct schadevergoeding worden geëist, of kan de overeenkomst direct worden ontbonden. Het is om deze reden dat zo’n afgesproken termijn een ‘fatale termijn’ wordt genoemd.

Ingebrekestelling

De tweede manier om in verzuim te raken, is via een ingebrekestelling. Deze regeling kan worden gebruikt als er geen duidelijke termijn is afgesproken waarbinnen de schuldenaar moest presteren. Een ingebrekestelling houdt in dat aan de schuldenaar, de partij die ‘in gebreke’ is, een schriftelijke aanmaning wordt verstuurd. Daarin wordt de schuldenaar aangemaand om alsnog aan zijn verplichtingen te voldoen, binnen een door de schuldeiser te stellen redelijke termijn. Als binnen de gestelde termijn niet wordt nagekomen, is de schuldenaar in verzuim. In dat geval is er dus eerst een brief nodig voordat ontbinding of schadevergoeding kan worden geëist.

Het is heel belangrijk een niet presterende partij op de juiste manier aan te manen en een laatste kans te bieden om zijn verplichtingen na te komen. Gebeurt dit niet goed, dan kan het zijn dat een vordering tot bijvoorbeeld schadevergoeding of ontbinding door de rechter wordt afgewezen. De schuldeiser staat dan met lege handen. Het is daarom van groot belang om op de juiste manier een andere partij in gebreke te stellen.

Handreikingen

  1. Zorg bij het opstellen van een overeenkomst dat heldere termijnen worden afgesproken. Als u wilt dat een termijn een fataal karakter heeft, zet er dan bij dat de wederpartij bij het overschrijden van de afgesproken termijn van rechtswege in verzuim verkeert. Dan is voor alle partijen duidelijk (of achteraf aantoonbaar) dat geen of juist wel een ingebrekestelling nodig was om verzuim te doen intreden.
  2. Als uw wederpartij niet presteert, ga dan goed na of er misschien eerst nog een ingebrekestelling is vereist voordat u de overeenkomst ontbindt of schadevergoeding vordert.
  3. Als geen sprake is van duidelijke afspraken over het karakter van overeengekomen termijnen óf bij twijfel: zorg dan eerst voor een zorgvuldige ingebrekestelling met de juiste ingrediënten:
    a. een schriftelijke aanmaning;
    b. waarin u omschrijft welke verplichting de schuldenaar niet nakomt;
    c. en waarin u de schuldenaar een bepaalde (redelijke) termijn stelt om die verplichting alsnog na te komen;
    d. dat bij uitblijven van nakoming binnen de gestelde termijn verzuim intreedt;
    e. met eventueel de gevolgen die aan het dan opgetreden verzuim worden verbonden.

Als afspraken onduidelijk zijn, niet bestaan of in andere gevallen is het altijd raadzaam de situatie voor te leggen aan een advocaat.

Conclusie

Wees voorzichtig met het te snel nemen van acties als niet zeker is of de wederpartij in verzuim is. Bij twijfel, altijd eerst in gebreke stellen. Mocht u vragen hebben over het opstellen van een overeenkomst met de juiste afspraken over nakoming, over de aard van afgesproken termijnen of komt een andere partij zijn verplichtingen tegenover u niet na? Neem dan contact op met een van onze advocaten.

Deze bijdrage is geschreven door mr. Henk-Jan Ligtenberg.

Wilt u op de hoogte blijven?

  • nl
  • en